De peuterfase is voor veel ouders een lastige fase. Hun schattige meegaande dreumes veranders opeens in een soort labiel persoon: driftbuien, drama en lichamelijk geweld worden opeens de orde van de dag. Hoewel de taalontwikkeling van je kind gewoon verdergaat lijkt ‘nee!’ soms het enige woord in hun woordenboek.

Menig peuterpuber drijft zijn of haar ouders tot wanhoop. Ouders kunnen zich machteloos voelen, weten niet wat ze moeten doen of zijn erg onzeker omdat ze zich afvragen wat ze verkeerd doen. Ook helpt het niet dat de omgeving vaak een duidelijke mening heeft over het optreden van de ouder.

Omdat mijn eigen dochter op het moment lekker in de peuterpuberteit zit wil ik graag wat tips delen met andere ouders. Hoewel driftbuien en drama ook gewoon bij deze fase horen, maakt het zeker wel uit hoe jij er op reageert. Ik zie mijzelf toch minder worstelen dan ouders om mij heen. Dus met de nodige kennis kun jij ook meer genieten van de peuterfase.

Tip 1 – Bedenk dat het er bij hoort

Waarschijnlijk weten de meeste ouders wel dat het gedrag van een peuterpuber hoort bij de leeftijd. Toch wil ik dit nog eens benoemen, ondanks dat je weet dat het er bij hoort wordt je als ouder vaak getriggerd door het gedrag van je kind.

Vooral als je haast hebt, jullie je begeven in een openbare ruimte of wanneer je moe bent vergeet je nog wel eens dat het er allemaal bij hoort en voel je je wanhopig. De kunst is om dit proberen om te denken. Elke keer als je kind zich ter aarde stort denk je: ‘Hoera mijn kind is zich emotioneel aan het ontwikkelen!’

Omdat driftbuien en drama horen bij de normale emotionele ontwikkeling van een peuter hoef je het ook niet te corrigeren. Echt niet. Je hoeft je kind geen sticker te geven als hij een dag ‘braaf’ is geweest en een kind met een driftbui hoeft al helemaal geen straf te krijgen. Het is normaal, het hoort er bij. Je mag best wat meer achterover leunen soms. Relax!

Tip 2 – Zorg voor voldoende slaap en eten

Emoties zijn verbonden aan je fysiologische staat. Zo wordt je vaak chagrijnig als je honger hebt of net uit bed bent. Zijn menstruerende vrouwen vaak boos of huilerig en voelen mensen zich blij en energiek na het sporten. Fysiologische processen worden gestuurd door hormonen. Emoties en hormonen gaan dus vaak hand in hand.

Een peuter ervaart emoties veel heftiger dan een volwassene, omdat een peuter nog moet leren om emoties te reguleren. Dus als een volwassene hooguit een beetje chagrijnig is wanneer hij honger heeft, kan een peuter dit uiten in een reeks driftbuien. Zorg er dus voor dat je peuter voldoende slaap krijgt en op tijd te eten.

Ik heb dit zelf duidelijk gemerkt toen we na twee weken op de camping weer thuis waren en Voske erg moest wennen aan het normale ritme. Hierdoor sliep ze erg weinig en dit was overdag goed te merken. We vielen van het ene drama in het andere. Hondsvermoeiend voor iedereen. Toen we weer een fijn slaapritme hadden gevonden samen verdwenen de driftbuien als sneeuw voor de zon.

Tip 3 – Benoem de gevoelens van je kind

Je kind ervaart de meeste emoties als erg intens omdat ze nieuw zijn en je kind nog niet goed weet hoe hij of zij ze kan reguleren. Een peuter kan intens verdrietig zijn, zo boos dat hij of zij om zich heen slaat of zo vrolijk dat de decibelmeter er van doorslaat.

Bewustwording is de eerste stap in het leerproces. Dit geldt ook voor peuters. Het helpt daarom als jij de emoties van je peuter benoemd. Zo leert je peuter de emoties beter herkennen en wordt dus steeds bewuster van zijn of haar emoties, dit is de eerste stap in het leren reguleren.

Ook zorgt het benoemen van de gevoelens van je kind er voor dat hij of zij zich begrepen voelt. Als ouders begrijp je namelijk vaak waarom je kind boos of verdrietig is, maar je kind weet niet dat jij het begrijpt als je het niet hardop uitspreekt. Zeker voor kinderen die nog niet zo taalvaardig zijn kan het een opluchting zijn om te horen dat je ouders je wel hebben begrepen.

Tip 4 – Voorkom de machtsstrijd

Een machtsstrijd is een conflict waarbij beide partijen voet bij stuk houden. Jij wilt iets van je kind en je kind roept heel hard ‘nee!’. Bij een machtsstrijd heb je weliswaar een winnaar (De ouder die het kind tegen z’n zin in het autostoeltje zet of het kind wat weigert om iets te eten) maar eigenlijk kent de machtsstrijd alleen verliezers omdat het een enorme deuk in de relatie geeft.

Hoe voorkom je dat je in deze strijd beland? In mijn ogen doe je dit door je kind de ruimte te geven. Zorg er voor dat je niet te veel van je kind vraagt en niet de hele dag ‘dat mag niet’ hoeft te zeggen. Vraag je dus bij alle regels en verplichtingen die je je kind oplegt af of ze echt belangrijk genoeg zijn om strijd over te voeren. Hoe minder regels, hoe minder strijd.

Het is belangrijk om met je kind mee te bewegen. Voor mij voelt het samen leven met een peuter als een soort dans. Een dans waarin je constant aan moet voelen of je mee moet bewegen met je peuter of wanneer je je peuter zachtjes begeleid om mee te bewegen met jou.

Dus wil je peuter bijvoorbeeld zelf bepalen welke kleren hij of zij aan doet dan beweeg je daarin mee (ookal vind je de kledingkeuze echt afzichtelijk), maar wil je peuter vervolgens zonder schoenen aan naar buiten dan begeleid je je kind op een zachte manier in zijn of haar schoenen.

Tip 5 – Stel liefdevol grenzen, maar straf niet

Wanneer ik mensen vertel dat ik niet geloof in het nut van straf en dat onze dochter daarom ook nooit straf krijgt zijn ze altijd bang dat ik hier mee bedoel dat er thuis ook geen grenzen zijn. Dit is niet het geval, natuurlijk hanteren wij ook grenzen, want ook wij zijn mensen.

In mijn ogen is een grens een belemmering van bepaald gedrag om te voorkomen dat het vervullen van een behoefte door dat gedrag in het geding komt. Je houdt dus bepaald gedrag tegen om te voorkomen dat iemand pijn of ongemak zal ervaren. Het is belangrijk dat een grens op een liefdevolle manier wordt aangegeven en dat er empathie is voor de peuter die de grens overschrijdt.

Een straf is heel andere koek. Het doel van straf is het kind een onprettig (of zelfs pijnlijk) gevoel te geven om het kind een ‘lesje’ te leren. Vaak wordt dat in de vorm gegoten door iets wat het kind leuk vind af te nemen. Zoals geen toetje na het eten of geen verhaaltje voor het slapen gaan. Straf kan op de korte termijn werken, maar op de lange termijn niet. Je moet steeds vaker en harder straffen en daarbij komt het de band die je met je kind hebt niet ten goede.

Hoe ziet dit er uit in de praktijk? Onze lieve dochter Voske heeft er een handje van om met eten te gooien als geen honger meer heeft. Ik haal dan rustig haar bordje weg ‘lieverd zet je bordje weg omdat het eten anders op de grond komt en dat is zonde’ in plaats van ‘je krijgt geen toetje omdat je met eten gooit’. Ik vertrouw er op dat ze vanzelf leert om niet met eten te gooien omdat wij dit ook niet doen.

Tip 6 – Maak er een spelletje van 

Dit is zeker de leukste tip die ik in petto heb, maar ik weet ook dat het niet voor iedereen even makkelijk is. Wanneer je kind een peuter wordt, begint hij of zij steeds meer te spelen. De wereld van een kind is een groot spel en wanneer jij als ouder hier in mee kan gaan dan zul je veel meer gedaan krijgen van je kind.

Het is een mooie kans om je innerlijke kind naar boven te halen en mee te gaan in de fantasiewereld van je kind. Wil je kind geen sokken aan? Dan worden het pratende monsters die kindervoetjes willen eten. Is je kind een moeilijke eter? Het eten gerangschikt in een leuk gezichtje kan maar zo de truc doen. Je kind zit met veel opgekropte emoties? Een knotsgek toneelspel kan er voor zorgen dat hij ze op een veilige manier kan uiten.

Het kan soms lastig zijn om je innerlijke kind aan te wakkeren, zeker als je moe bent en je to-do-list lang. Ik daag je uit om het te proberen. Je hoeft echt niet de beste acteur of poppenspeler te zijn om samen wat plezier te maken. Doe maar eens gek want gewoon is ook zo saai.